«Χάρτινο το φεγγαράκι»: το τραγούδι που γεννήθηκε στο θέατρο

Ένα θεατρικό έργο που χρειαζόταν ένα τραγούδι

Στο «Λεωφορείον ο Πόθος» του Tennessee Williams, η ηρωίδα, η Μπλανς Ντυμπουά, τραγουδά σε μια σκηνή ενώ κάνει μπάνιο. Στο αμερικανικό πρωτότυπο το τραγούδι είναι το «It's Only a Paper Moon», μια αμερικανική επιτυχία του 1933. Η ειρωνεία είναι σκόπιμη. Ένα τραγούδι για ένα ψεύτικο, χάρτινο φεγγάρι που γίνεται αληθινό αν το πιστέψεις, από μια γυναίκα που ζει μέσα στις ψευδαισθήσεις της.

Όταν ο Κάρολος Κουν αποφάσισε να ανεβάσει το έργο στην Αθήνα, ο Γκάτσος και ο Χατζιδάκις δεν μετέφρασαν το αμερικανικό τραγούδι. Έγραψαν ένα εντελώς καινούργιο. Κράτησαν μόνο την εικόνα του χάρτινου φεγγαριού, ενός σκηνικού που μοιάζει αληθινό χωρίς να είναι.

Γιατί καθυστέρησε η παράσταση

Οι στίχοι ήταν έτοιμοι από το 1948, όμως η παράσταση άργησε. Στο Θέατρο Τέχνης παιζόταν με μεγάλη επιτυχία ο «Ματωμένος Γάμος» του Λόρκα, σε μετάφραση του ίδιου του Γκάτσου, και το θέατρο δεν ήθελε να τον κατεβάσει. Το «Λεωφορείον ο Πόθος» ανέβηκε τελικά το 1949, με τη Μελίνα Μερκούρη στον ρόλο της Μπλανς. Εκείνη τραγουδούσε το «Χάρτινο το φεγγαράκι» στη σκηνή.

Η δισκογραφική του πορεία

Το τραγούδι ξεκίνησε ως κομμάτι μιας παράστασης και όχι ως δισκογραφική επιτυχία. Η Νάνα Μούσχουρη ήταν από τις πρώτες που το ηχογράφησαν, στα τέλη της δεκαετίας του 1950, και το τραγούδησε πολλές φορές και στο εξωτερικό. Από τότε το έχουν ερμηνεύσει πολλές γενιές τραγουδιστών και η ίδια η Μούσχουρη συνεχίζει να το λέει μέχρι σήμερα.

Ένας μύθος που αξίζει να διορθωθεί

Συχνά διαβάζει κανείς ότι το τραγούδι ακούγεται στην ταινία «Ποτέ την Κυριακή» (1960), επειδή συνδέεται με τη Μελίνα και τον Χατζιδάκι. Στο επίσημο soundtrack της ταινίας δεν υπάρχει. Η σύνδεσή του με τη Μελίνα είναι η παράσταση του 1949, όχι η ταινία.