Η ελληνική μουσική έχει μια ιδιαιτερότητα. Μερικά από τα πιο αγαπημένα της ερωτικά τραγούδια δεν γράφτηκαν ως τραγούδια. Ήταν ποιήματα, που κάποιος συνθέτης αποφάσισε να τα κάνει μελωδία. Τέσσερις περιπτώσεις, με τα στοιχεία τους.
Σεφέρης και Θεοδωράκης: «Άρνηση»
- Ποίημα: Γιώργος Σεφέρης, από τη συλλογή «Στροφή» (1931)
- Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης, στον κύκλο «Επιφάνια» (γραμμένος στο Παρίσι, 1960-61)
- Πρώτη ηχογράφηση: Φεβρουάριος 1962, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, με τους Κώστα Παπαδόπουλο και Λάκη Καρνέζη στο μπουζούκι
Όταν ο Θεοδωράκης έπαιξε τα τραγούδια στον Σεφέρη και τη γυναίκα του, τη Μάρω, εκείνοι ενθουσιάστηκαν.
Υπάρχει μια γνωστή ιστορία γύρω από ένα σημείο στίξης. Στην τελευταία στροφή του ποιήματος ο Σεφέρης έχει βάλει άνω τελεία πριν από τη λέξη «λάθος». Στη μελοποίηση η άνω τελεία χάθηκε και η φράση δέθηκε διαφορετικά, με αποτέλεσμα να αλλάξει το νόημα. Για αυτή την άνω τελεία έγινε πολλή συζήτηση, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Στα χρόνια της δικτατορίας η «Άρνηση» έγινε τραγούδι αντίστασης και στην κηδεία του Σεφέρη, το 1971, το πλήθος την τραγουδούσε.
Χατζιδάκις: «Ο Μεγάλος Ερωτικός» (1972)
- Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις
- Ερμηνεία: Φλέρυ Νταντωνάκη και Δημήτρης Ψαριανός
- Ηχογράφηση: φθινόπωρο 1972, Αθήνα
- Εξώφυλλο: Γιάννης Μόραλης
Ο Χατζιδάκις άρχισε να γράφει τον κύκλο τον Ιούνιο του 1972 στη Νέα Υόρκη. Μάζεψε ερωτικά κείμενα από όλη τη διαδρομή της ελληνικής γλώσσας: από τον Ευριπίδη και το «Άσμα Ασμάτων» μέχρι δημοτικά λιανοτράγουδα, τον Καβάφη, τον Ελύτη, τη Μυρτιώτισσα, τον Σαραντάρη, τον Σολωμό, τη Σαπφώ και τον Γκάτσο. Στο ποίημα του Καβάφη «Μέρες του 1903» τραγουδά ο Ψαριανός, ενώ το «Ποιος είν' τρελός από έρωτα» του Σαραντάρη το λέει η Νταντωνάκη.
Ο ίδιος ο συνθέτης είχε πει ότι τα τραγούδια αυτά δεν είναι αισθησιακά. Ο «Μεγάλος Ερωτικός» θεωρείται από τα σημαντικότερα έργα του.
Πολυδούρη και Παπαδημητρίου: «Μόνο γιατί μ' αγάπησες»
- Ποίημα: Μαρία Πολυδούρη
- Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
- Ερμηνεία: Ελευθερία Αρβανιτάκη
- Δίσκος: «Τραγούδια για τους μήνες» (1996), όπου το τραγούδι έχει τον τίτλο «Δεν τραγουδώ παρά γιατί μ' αγάπησες»
Η Μαρία Πολυδούρη έζησε μόλις 28 χρόνια (1902-1930). Το 1922 γνώρισε τον ποιητή Κώστα Καρυωτάκη, καθώς δούλευαν και οι δύο στη Νομαρχία Αθηνών. Η σχέση τους υπήρξε έντονη και σύντομη. Εκείνος τη διέκοψε για λόγους υγείας και αρνήθηκε την πρόταση γάμου της. Η ποίησή της είναι γεμάτη από αυτή την αγάπη.
Το ποίημα μιλά για μια γυναίκα που υπάρχει και γράφει μόνο επειδή αγαπήθηκε. Η μελοποίηση του Παπαδημητρίου, με τη φωνή της Αρβανιτάκη, το σύστησε σε μια νέα γενιά. Ο δίσκος έγινε πλατινένιος. Στον ίδιο δίσκο υπάρχει και μελοποίηση ποιήματος του Καρυωτάκη, έτσι οι δύο ποιητές συναντιούνται ξανά, έστω και μέσα σε ένα άλμπουμ.
Ελύτης και Κόκοτος: «Το θαλασσινό τριφύλλι» (1972)
- Στίχοι: Οδυσσέας Ελύτης
- Μουσική: Λίνος Κόκοτος
- Ερμηνεία: Ρένα Κουμιώτη και Μιχάλης Βιολάρης
Εδώ ο Ελύτης δεν έγραψε ποιήματα που μελοποιήθηκαν αργότερα. Έγραψε κατευθείαν στίχους για τραγούδια, ερωτικά και καλοκαιρινά. Έχει μείνει γνωστό ένα περιστατικό από το στούντιο. Η Ρένα Κουμιώτη δεν τον αναγνώρισε και εκείνος της συστήθηκε με το όνομά του, λέγοντας ότι εκείνη τη φορά ήταν ο στιχουργός και όχι ο ποιητής. Ο Ελύτης είχε πει ότι έγραψε αυτά τα τραγούδια για να τα τραγουδούν γέροι και παιδιά.
Γιατί αξίζει να τα ξανακούσουμε
Αυτά τα τραγούδια έφεραν την ποίηση εκεί που δεν θα έφτανε ποτέ μόνη της. Στα ραδιόφωνα, στα πάρτι, στις παρέες. Πολλοί έμαθαν τον Σεφέρη τραγουδώντας τον πριν τον διαβάσουν. Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο δώρο της ελληνικής μελοποιημένης ποίησης.
