«Πρέπει να προχωρήσεις». Το έχεις ακούσει από τη μητέρα σου, από τον κολλητό σου, από τη συνάδελφο που δεν ξέρει καν τι ακριβώς σου συνέβη. Το λένε με καλή πρόθεση, σχεδόν σαν συνταγή. Και εσύ γνέφεις, συμφωνείς, και μέσα σου αναρωτιέσαι: προς τα πού ακριβώς;
Γιατί το «προχώρα» προϋποθέτει ότι ξέρεις πού πας. Ότι υπάρχει ένας δρόμος μπροστά σου, φωτισμένος, με πινακίδες, και το μόνο που λείπει είναι η θέληση να τον περπατήσεις. Όταν όμως μόλις τελείωσε κάτι μεγάλο, μια σχέση, μια δουλειά, μια ζωή σε μια πόλη, ο δρόμος δεν φαίνεται. Φαίνεται μόνο ένα ξέφωτο, άδειο, όπου όλα είναι πιθανά και ακριβώς γι' αυτό τίποτα δεν μοιάζει σίγουρο.
Ζούμε σε μια εποχή που λατρεύει τις γρήγορες αναγεννήσεις. Τον άνθρωπο που χώρισε και τρεις μήνες μετά έτρεχε μαραθώνιο. Αυτόν που απολύθηκε και άνοιξε δική του επιχείρηση. Τα social είναι γεμάτα «καλύτερες εκδοχές του εαυτού μας», με το πριν και το μετά. Κανείς όμως δεν ανεβάζει το ενδιάμεσο. Τις εβδομάδες που δεν ήξερες τι θέλεις. Τις Κυριακές που το μόνο σχέδιο ήταν να περάσει η μέρα.
Υπάρχει και η πίεση που βάζουμε μόνοι μας. Μετράμε τις εβδομάδες, συγκρίνουμε τον εαυτό μας με έναν φίλο που «το ξεπέρασε σε δύο μήνες», αναρωτιόμαστε γιατί εμείς αργούμε. Σαν να υπάρχει ένα επίσημο χρονοδιάγραμμα για το πένθος μιας σχέσης ή μιας ζωής που άλλαξε, και εμείς έχουμε ήδη μείνει πίσω.
Κι όμως, το ενδιάμεσο είναι το πιο σημαντικό κομμάτι. Είναι ο χρόνος που χρειάζεσαι για να καταλάβεις τι από όσα έχασες ήταν πραγματικά δικό σου και τι ήταν απλώς συνήθεια. Ποια όνειρα ήταν δικά σου και ποια τα υιοθέτησες επειδή βόλευαν τη ζωή που έκανες. Αν το προσπεράσεις βιαστικά, μπορεί να βρεθείς να χτίζεις την καινούργια σου ζωή πάνω στα ίδια θεμέλια που μόλις κατέρρευσαν.
Και για όσους λένε το «προχώρα», ας πούμε κάτι κι από τη δική τους πλευρά. Συνήθως δεν το λένε επειδή βιάζονται. Το λένε επειδή δεν αντέχουν να σε βλέπουν να πονάς και δεν ξέρουν τι άλλο να πουν. Αν θέλεις να βοηθήσεις κάποιον δικό σου που περνά κάτι τέτοιο, ίσως το πιο χρήσιμο δεν είναι να του δείξεις τον δρόμο. Είναι να του πεις «δεν χρειάζεται να ξέρεις ακόμα» και να μείνεις δίπλα του.
Δεν χρειάζεται να έχεις πλάνο. Χρειάζεται να έχεις λίγη περιέργεια. Να δοκιμάσεις πράγματα χωρίς να τα θεωρείς δεσμεύσεις. Ένα μάθημα που πάντα ήθελες να κάνεις, μια βόλτα σε μια γειτονιά που δεν ξέρεις, μια κουβέντα με κάποιον έξω από τον συνηθισμένο σου κύκλο. Κάποια θα σου πουν κάτι, άλλα όχι. Και τα δύο είναι χρήσιμη πληροφορία.
Κράτα και μια μικρή σημείωση με όσα σου έδωσαν έστω και λίγη χαρά μέσα στην εβδομάδα. Ένα τραγούδι, μια κουβέντα, μια βόλτα. Όταν ο δρόμος δεν φαίνεται, αυτές οι μικρές ενδείξεις είναι οι πρώτες πινακίδες. Δεν σου λένε πού θα καταλήξεις. Σου λένε όμως προς τα πού να κάνεις το επόμενο βήμα.
Και να επιτρέψεις στον εαυτό σου να μην είναι ακόμα καλά. Η νέα αρχή δεν ξεκινά τη στιγμή που σταματάς να πονάς. Ξεκινά τη στιγμή που σταματάς να ντρέπεσαι που πονάς. Από εκεί και πέρα τα βήματα γίνονται πιο ελαφριά, γιατί δεν κουβαλάς και το βάρος του «θα έπρεπε να το έχω ξεπεράσει».
Την επόμενη φορά λοιπόν που κάποιος θα σου πει «προχώρα», μπορείς να του απαντήσεις ήρεμα: «Προχωράω. Απλώς με τον δικό μου ρυθμό». Δεν χρειάζεται να αποδείξεις σε κανέναν ότι είσαι καλά. Χρειάζεται μόνο να είσαι ειλικρινής με τον εαυτό σου για το πού βρίσκεσαι.
Ο δρόμος θα φανεί.
Συνήθως φαίνεται όταν σταματάς να τον ψάχνεις με τόση αγωνία.
